جمعیت بلوچها و زابلی ها در سیستان

سیستان تاریخی اکنون به دو بخش عمده تقسیم شده است که در قرار داد مرزی کلنل مک‌ماهون انگلیسی قرن نوزدهم میلادی (1890م) رخ داد و 20 درصد از سیستان به پرشیا قاجاری داده شد و بقیه 80 درصد در خاک افغانستان ماند.

بخش غربی سیستان زمین که در ایران واقع شده ۵ شهرستان‌دارد که طبق آمار رسمی حکومت ایران: زابل ۱۶۵ هزار، زهک، ۷۵ هزار ، هیرمند ۶۳ هزار، هامون ۴۱ هزار و نیمروز ۴۵ هزار نفر – مجموع: ۳۸۹ هزار نفر که دستکم نیمی از این جمعیت بلوچ اند.
یعنی: جمعیت تقریبی زابلی ها ۱۹۴ هزار نفر است. که بسیاری ازکسانی که امروز بخاطر موقعیت کسب قدرت خود را زابلی می خوانند در واقع طوایف بلوچ اند همانند میرهای کرد و بسیاری دیگر از این طوایف که از بینشان افرادی خود را به حکومت نزدیک کرده اند.

طوایف اصیل و قدیمی سیستان چون گرگیج، نارویی، شیرانزائی، براهویی، سنجرانی، رخشانی و سارانی، دهمرده ، باران زایی سیاخان زایی و … هستند
و طوایف دیگری بعدا اسکان پیدا کردند چون: طوایفی که به کولی‌ها (دوره گردها) معروفند، شامل ماهککی، گلوی (مختاری)، پتی پشم، چتله و کیال و قبایل گاوچرها (دامداران) یا گوچرهای سیستان، شامل آبیل، سراوانی و کلبعلی
طوایف دیگری که پس از مهاجرت به منطقه تبدیل به بلوچ شدند ولی در اصل ریشه افغانستانی دارند، شامل بارکزایی، غلجه‌ای ، لکزایی، شهریاری
طوایفی که ریشه تاجیکی دارند، شامل راشکی؛ طوایفی که از اطراف تهران به سیستان کوچ کرده‌اند، نوری
طوایفی که از منطقه لاش وجوین و قلعه کاه در فراه سیستان افغاسنتان به سیستان ایران آمده‌اند، شامل سموری، ارجونی، تجگی، اوکاتی
طوایفی که ریشه قومی آن‌ها از ممسنی است، شامل ، بزی، جر و قزاق؛ طوایفی که ریشه آنان از شیراز و استان فارس می‌باشند، شامل سربندی که این سرابندی ها خود را در زمان حکمرانی بلوچها بلوچ می خواندند و بلوچی صحبت می کردند با لهجه.

اما این مهاجرت ها چگونه شکل گرفت و این طوایف شیرازی و خراسانی و …چگونه در سیستان ساکن‌شدند؟ طبق وبسایت خود “استانداری بلوچستان و سیستان” ابتدا در دوره نادرشاه افشار برخی از طوایف سیستانی را به این منطقه کوچاند و سپس در دوره قاجار با همکاری امیر علمخان سوم قائنی طوایفی از قائن و خراسان اسکان داده شدند و سپس در دوره پهلوی نام “نصرآباد” عوض شده و زابل گردید و طوایفی در این منطقه اسکان داده شدند و آنها را سیستانی خواندند.

اما جمعیت سیستان واقع‌ شده در افغانستان:

مرکز سیستان در افغانستان ولایت نیمروز است سپس بخش “غرب هلمند” و ولسوالی های “جنوب فراه” چون لاش و جوین و شیب کوه و قلعه کاه که عمدتا زبانشان فارسی و سپس بلوچی است.

متاسفانه بخاطر ناآرامی های افغانستان موفق نشده آخرین سرشماری را ارئه کند اما طبق سرشماری 2009 یعنی 11 سال پیش:

نیمروز طبق این سرشماری قدیمی 150 هزار نفرجمعیت دارد که اکثریت مطلق آن بلوچ هستند.
هلمند 1 میلیون 441 هزار نفر جمعیت دارد که نیمه سمت شرق آن پشتو و نیمه سمت غربی که جزو سیستان است بلوچ و پشتو هستند. و فراه 570 هزار نفر جمعیت دارد که یک پنجم آن بلوچ هستند.

با این تفاصیل جمعیت تقریبی بلوچها در سیستان واقع در افغانستان 350 هزار بر اساس آمارهای 2009 است.
کل جمعیت بلوچها در سیستان بعلاوه بخش ایران به بیش از 500 هزار نفر می رسد. در حالی که زابلی های مهاجر در این منطقه حدودا 190 هزار نفر اند.

یعنی در صورت در نظر گرفتن کل سیستان جمعیت بلوچها همچنان دو برابر بیشتر از همه اقوام دیگری هستند که بعدا در این منطقه سکونت داده شدند.

سیستان سرزمین‌تاریخی بلوچهاست که در تاریخ از آن به عنوان‌ سکستان یعنی مسکن‌ سکاها یاد میشد. سکاها از اجداد بلوچها هستند که در زرنگیا یعنی سیستان کنونی و مکران ساکن شدند. سکاها در مکران شهر توران را ساختند که در شاهنامه شهرت بسیاری دارد. و چندین حکمرانی بزرگ در منطقه داشتند با مرکزیت زرنج،قندهار، توران و ….

✍️تهیه: واحد پژوهش سهاب

دیدگاهتان را بنویسید