زبان بلوچی بر سر دوراهی

گفتگوی اختصاصی آوا دیپلماتیک با کارینا جهانی – استاد ایرانشناسی دانشگاه آپسالا

کارینا جهانی

 پروفسور کارینا جهانی از جمله زبان شناسان برجسته سوئدی است که علاقه وافری به زبان بلوچی دارد و به همین دلیل مسافرت های فراوانی به بلوچستان غربی و شرقی داشته است. 

خانم دکتر کارینا جهانی استاد زبان بلوچی در دانشگاه سوئد درباره زبان بلوچی میگوید:

در حال حاضر زبان بلوچی بر سر دو راهی مهمی قرار دارد که می تواند آن را به سوی نابودی یا شکوفایی هویتش هدایت کند.

منظورم از نابودی این است که مردم بلوچ این زبان را به صورت کتبی و نوشتاری در اختیار ندارند، اگر نتوانند با هم متحد شوند و در میان خودشان به نوعی توافق برسند و با کمک بلوچ های ساکن در کشورهای مختلف، زبان بلوچی را به صورت زبانی نوشتاری در نیاورند، این زبان به احتمال زیاد دوام نخواهد آورد.

و به این ترتیب زبان بلوچی ظرف یکی دو نسل آینده از دست خواهد رفت.

 درست همانطوری که این زبان در جغرافیای کنونی ایران و در میان نسل  جوان تحصیل کرده بلوچ تقریبا از دست رفته است. 

بلوچ ها نسل به نسل حتی در روستاها با سوادتر می شوند و البته چون زبان رسمی دانشگاهی و همینطور رسانه ها و تلویزیون در جغرافیای ایران زبان فارسی است ضررهای بسیاری متوجه زبان بلوچی خواهد کرد.

دکتر جهانی افزود:

یکی از مهمترین راه اینست که زبان بلوچی به صورت یک زبان نوشتاری در بیاید و استاندارد نوشتاری و ادبیات کتبی داشته باشد، زیرا امروزه دنیای ما دنیای خواندن و نوشتن و سواد و تحصیلات است. بنابراین تعریف هر چیزی که محدود به حوزه های غیر نوشتاری و در محدوده زبان شفاهی باقی مانده است، استاندارد به حساب نمی آید. 

البته زبان بلوچی زبان غیر استانداردی نیست، اما متاسفانه با این شرایط اینگونه دیده می شود. 

استاد زبان بلوچی در دانشگاه آپسالا سوئد اظهار کرد :

بنابراین به کانالهای تلویزیونی به زبان بلوچی نیاز داریم، به برنامه های کودکان به زبان بلوچی نیاز داریم، به کتابهای کودکان به زبان بلوچی نیاز داریم، در کل به انواع رسانه ها و ابزارها برای کودکان نیاز داریم که بلوچی را به خوبی یاد بگیرند و در خاطرشان نگه دارند.

 طبق مصوبه اصل 15قانون اساسی تدریس زبان مادری برای مدارس لازمی میباشد اما بعلت سیاست های استعماری تاکنون در هیچ یک از مناطق بلوچستان اجرا نشده است.

 خواسته چهل سال پیش مولانا عبدالعزیز ملازاده در مجلس شورای اسلامی همین بود و با آن موافقت شد ولی تاکنون به اجرا در نیامده است.

 پس بنابرین باید برای نجات زبان مادری مان تلاش و کوشش بیشتری انجام شود و هر فرد بلوچ برای ابقا و احیای زبان مادریش چند مورد مهم را در نظر داشته باشد.

1️⃣_ نوشتار و گپ های مجازی خود را در حد امکان  به زبان بلوچی تبدیل کنیم.

2️⃣_ تلاش کنیم گفتگو های روزانه خود را با دوستان و خانواده به #زبان_بلوچی سلیس و خالص بدل کنیم.

3️⃣_ اولیای گرامی بلوچ با کودکان خود در خانه با زبان بلوچی صحبت کنند، زیرا اولین و مهمترین مرحله یادگیری #زبان_مادری دوران کودکی میباشد.

4️⃣_هر فرد بلوچ در باره ی زبان بلوچی و لغت های آن تحقیق و مطالعه داشته باشد.

5️⃣-در مکالمات با دوستان و خانواده کلمات غیر بلوچی را یا آوری کنیم و بجای کلمات اجنبی کلمات شیرین بلوچی را جایگزین کنیم.

6️⃣- جملات و کلماتی که برایمان نامفهوم هستند را توسط زبان دانان یا با افراد کهن سال بلوچ تحقیق و تفحص کنیم.