شاهان بلوچستان

بلوچستان سرزمینی است در جنوب آسیا که سابقا از آن به عنوان مکران یاد می شد. مکران اکنون به منطقه جنوبی این سرزمین اطلاق می شود. یونانی ها این سرزمین را گدروزیا می گفتند، این نام پس از آن در یونان شناخته شد که اسکندر مقدونی در این منطقه شکست خورد و به گفته پژوهشگران نیمی از ارتش خود و غنایم بدست آمده از هندوستان را از دست داد.

اولین شاه بلوچستان که ذکر آن به میان آمده در کتاب شاهنامه فردوسی تحت عنوان شاه مکران است که کیخسرو برای کین خواهی پدرش سیاوش از او درخواست کمک نظامی کرد ولی او ابا ورزید و در جنگی که بینشان در گرفت شکست خورد و اشکش فرمانده ایرانی مکران را برای چند ماه تاخت و تاز کرده و قبایل بلوچ را تحت فرمان درآورد.

بلوچستان در دوره ساسانیان و عرب های مسلمان حکومت های ملوک الطوایفی داشت. پس از پایان حکمرانی مسلمانان عرب دو سلسله پادشاهی عمده در دو ناحیه بلوچستان شکل گرفت:

غرب بلوچستان به مرکزیت بمپور که 600 سال حکومت مستقل ملوک مکران معروف به ملک ها به وجود آمد.

شرق بلوچستان به مرکزیت کلات که 500 سال سلسله مستقل خانات کلات را داشت.

قرن 17 میلادی در میانه سلسله خانات کلات میرچاکر رند فرزند شیهک از نوادگان میرجلال خان در شرق بلوچستان قدرت گرفت که تا دره بولان و سیبی نزدیک سند -پاکستان کنونی- حکومتش امتداد یافت و از او به عنوان چاکر خان اعظم یاد می شود، پس از آن حکومت منطقه ای کلات رشد کرد و به مرکز سیاسی کل بلوچستان تبدیل شد.

بر اساس شرایط سیاسی مرزهای حکمرانان این دو منطقه همواره دستخوش تغییر بوده و گاهی بر یکدیگر چیره می شده و حاکم کل بلوچستان می شدند، همانند دوره ملک تاج الدین ابوالمکارم و ملک مظفر شاه از سلسله ملوک مکران و میر عبدالله خان قهار و نصیرخان نوری از سلسله خانات کلات.

پس از ورود انگلیس به هندوستان و از آن پس به بلوچستان حکومت های منطقه ای رو به ضعف نهاد تا اینکه کلات تحت الحمایه انگلیس و حکومت قاجاری قرار گرفت و مرز گلداسمیت ایجاد شد. حکومت ملک های بمپور نیز با قدرت گرفتن نارویی ها و بلیده ای ها پیش از آن از بین رفته بود.

از آن پس در بخش شرقی بلوچستان، سال ۱۹۴۷ بعد از این که دولت بریتانوی هند تقسیم شد، بلوچ‌ها هم اعلان استقلال کردند، میر احمد یارخان، خان قلات آزادی کامل بلوچستان را اعلان کرد و تا ۲۷ مارچ سال ۱۹۴۸ بلوچستان بشکل یک دولت آزاد بود و در ۲۷ مارس ۱۹۴۸ به کشور پاکستان الحاق گردید.

در بخش غربی بلوچستان تا سال 1307 ه.ش دوست محمد خان باران زهی حکومت مستقلی شکل داد که با یورش رضاشاه پهلوی از بین رفت و دوره حکمرانی بلوچ پایان یافت.

تهیه: واحد پژوهش سهاب

دیدگاهتان را بنویسید