5مرداد سالروز مرگ دومین شاه مخلوع پهلوی

بعدازظهر ۲۶ آبان ۱۳۵۷، #محمدرضاشاه_پهلوی و فرح نیم‌ساعت در فرودگاه مهرآباد تهران منتظر شدند تا خبر رأی اعتماد مجلس به شاپور بختیار را شخصاً بشنوند.

به محض اینکه بختیار با هلیکوپتر به فرودگاه آمد و خبر اخذ رأی اعتماد از مجلس شورای ملی را به او داد، شاه و خانواده سلطنتی با گنجینه ای بزرگ از جواهرات سلطنتی، از پاویون سلطنتی خارج شده و به سمت هواپیما رفتند و شاه طی مصاحبه کوتاهی، دلیل سفرش را استراحت و رفع خستگی مطرح کرد.

شاه و فرح که قصد داشتند از مصر به امریکا بروند، جمعاً پنج روز در آسوان ماندند، بعد از پنج روز که شاه و همراهانش آماده می‌شوند با هواپیمای اختصاصی‌شان به امریکا بروند اردشیر زاهدی به شاه اطلاع داد که امریکا پذیرای شاه نیست و فعلاً بهتر است به مراکش برود.

دولت امریکا و شخص جیمی‌کارتر، رئیس‌جمهور وقت، شاه فراری را به امریکا راه نداد و شاه و فرح به ناچار ۳ بهمن ۱۳۵۷ به مراکش رفتند و مهمان سلطان حسن دوم (پادشاه وقت مراکش) شدند.

در همین زمان دوره صادق خلخالی رئیس دادگاه‌های انقلاب آخوندی، حکم اعدام غیابی شاه و فرح و اشرف را صادر کرد؛ و همزمان اعلام کرد اگر فرح، شاه را بکشد از مجازات معاف خواهد بود!

اقامت شاه در مراکش تا سیزدهم فروردین ۱۳۵۸ طول نکشید و شاه مراکش که از حساسیت گروه‌های اسلامگرا نسبت به حضور شاه در کشورش می‌ترسید، عذر شاه را خواست.

شاه باز هم مایل بود به امریکا برود، اما دولت کارتر که علاقه‌مند بود روابطش با دولت موقت مهندس بازرگان را حفظ کند، به این درخواست شاه، وقعی ننهاد و شاه و فرح ناچار به ویلای «جیمز کراسبی» در پاناما پرواز کرد.

بیماری شاه هر روز شدت بیشتری می‌گرفت. یک غده بزرگ در گردن او به وجود آمده بود که نشان می‌داد، سرطان غدد لنفاوی در بدن شاه به مراحل پیشرفته و پایانی خود نزدیک شده است. بدگمانی شاه به مقامات پانامایی باعث شد که شاه قصد سفر به مکزیک را کند.

شاه مترصد این بود که در کشور‌های نزدیک به امریکا اقامت کند تا در اولین فرصت و موافقتی که از سوی دولت امریکا به دست آورد، به آن کشور برود. پزشکانی که بیماری شاه را تحت نظر داشتند، اظهار داشتند که شاه باید در اسرع وقت تحت عمل جراحی قرار گیرد. با این اوصاف، شاه بیشتر از چند هفته در مکزیک دوام نیاورد و مرتب با هنری کیسینجر و اردشیر زاهدی در امریکا در تماس بود تا موافقت دولت امریکا را برای سفر به امریکا کسب کند، بالاخره کارتر راضی شد تا صرفاً تحت عنوان تحقیرآمیز ملاحظات انسانی، شاه را در امریکا بپذیرد.

در آن روز‌ها شایعاتی بر سر زبان‌ها افتاد که بر اساس آن میان مقامات جمهوری اسلامی و مقامات پاناما برای استرداد شاه به ایران مذاکراتی صورت گرفته است. شاه پس از شنیدن این شایعات، هراسان با هنری کیسینجر تماس گرفت و از قصد مقامات پاناما برای دستگیری و تحویلش به ایران خبر داد و، چون استرداد شاه به ایران، باعث آزادی گروگان‌های امریکایی می‌شد و این به نفع دموکرات‌ها بود، کیسینجر که از رونالد ریگان جمهوری‌خواه، حمایت می‌کرد، به شاه اطمینان داد که مانع دستگیری‌اش توسط پاناما خواهد شد.

بدین ترتیب تنها جایی که شاه می‌توانست به آنجا برود و آخرین روز‌های زندگی‌اش را سپری کند، باز همان اولین تبعیدگاه شاه، یعنی مصر بود. شاه و فرح در فرودگاه قاهره، مورد استقبال انور سادات قرار گرفتند و شاه بلافاصله در بیمارستان «معادی» قاهره بستری شد. جالب آنکه بنا به خاطرات مسعود انصاری (پسرخاله فرح) در همان ایامی که شاه در بیمارستان المعادی بستری و در حال مرگ بود، فریدون جوادی و فرح، شب‌ها در اتاق انتظار خصوصی بیمارستان با هم به سر می‌بردند.

در آخرین ماه‌های عمر شاه، بین پزشکان معالج او، اختلاف نظر به وجود آمده بود و حاصل این اختلاف نظر برای شاه، چهار عمل جراحی سنگین و عذاب‌آور و البته پرهزینه بود. در مصر از ۱۱ فروردین تا ۵ مرداد ۱۳۵۹، جمعاً چهار عمل جراحی روی شاه انجام شد، اما همه چیز برای شاه به پایان رسیده بود.

۹ صبح پنجم مرداد ۱۳۵۹، بالاخره شاه در بیمارستان المعادی قاهره در چنگال مرگ، تسلیم شد.

با مرگ محمدرضاشاه، سلسله دیکتاتوری پهلوی با دو شاه مخلوع به پایان رسید.

دیدگاهتان را بنویسید